Rasbeschrijving aardbeiboom

Aardbeiboom

De aardbeiboom (Arbutus unedo) is een groenblijvende struik welke behoort tot de heidefamilie (Ericaceae). Zij is inheems in het Middellandse Zeegebied en langs de Atlantische kust tot Zuidwest-Ierland. Zij wordt geteeld in Frankrijk, Griekenland, Italië, Spanje en China. In Nederland is de plant winterhard tot minus 15 graden Celcius. In Nederland houdt zij van een beschutte zonnige standplaats met niet te veel wind. Hoewel de meeste familieleden uit de Ericaceae van zure grond houden verdraagt de aardbeiboom ook minder zure grond, maar de grond moet wel goed doorlatend zijn.

De aardbeiboom heeft niets met aardbeien te maken, doch wordt zo genoemd vanwege de (vermeende) gelijkenis van de vruchten met die van een aardbei.

De stevige glanzende lancetvormige bladeren van de aardbeiboom hebben een gezaagde rand. De bloemen groeien in trossen aan het eind van de scheuten en bloeien pas in het najaar, op het moment dat andere bomen zich opmaken voor de winter. Dit betekent dat de jonge vruchtjes aan de struik overwinteren en pas in het opvolgende jaar uitgroeien tot 2 à 2½ cm grote vruchten met een harde knobbelige schil. De vrucht rijpt van geel naar roodbruin. Het vruchtvlees is geel van kleur en smaakt zurig en is weinig aromatisch. Door de harde knobbelige schil lijken de vruchten meer op een litchi dan op een aardbei. Het duurt ongeveer een jaar voordat de vruchten rijp zijn en daardoor zie je dus bloemen en vruchten terzelfde tijd aan de plant.

De vruchten worden in het buitenland wel gebruikt bij de bereiding van sommige wijnen en likeuren, of soms verwerkt tot jam. In de Algarve (Portugal) wordt van de vruchten (legaal en illegaal) een drank met de naam Medronho gedestilleerd met een zeer hoog alcoholpercentage: 45 tot 60% en soms nog hoger. De vrucht is in Nederland in blik verkrijgbaar bij sommige etnische winkels. De bloesem levert een licht bittere honing op.

De wetenschappelijke naam Arbutus unedo behoeft nog enige toelichting. De naam Arbutus is een samenstelling van het Keltische Ar wat ruig (behaard), maar ook wrang betekent, en butus, wat struik betekent. Dit naar aanleiding van de wrange smaak van de vruchten en bladeren. Het woord unedo is afgeleid van unus (één) en edere (eten), ofwel: éénmaal eten. Wie ze dus éénmaal gegeten heeft, heeft er vervolgens genoeg van !

Deze bijzondere boom staat in het siertuingedeelte van FruitLent en is daar in de zomer van 2007 geplant. De geplante boom betrof een onbenaamde (waarschijnlijk wilde) variant. De boom droeg in 2008 voor het eerst vruchten en zoals u hieronder kunt zijn, zijn deze zeer fotogeniek. In de zomer van 2012 is de boom in FruitLent gerooid, vanwege ernstige vorstschade als gevolg van de strenge winter van 2012.

Sinds de nazomer van 2012 zijn weer enkele nieuwe aardbeibomen in FruitLent aanwezig. Deze zijn pas in het voorjaar van 2016 op een definitieve plek in het siertuingedeelte uitgeplant. De vorige aardbeiboom in FruitLent was een onbenaamde (waarschijnlijk wilde) variant, hetgeen overigens geldt voor het meeste plantgoed dat in de handel is. Er is af en toe echter ook plantgoed verkrijgbaar van uitgeselecteerde benaamde variëteiten. Daar is nu in FruitLent ook voor gekozen, waarbij het gaat om de drie onderstaande variëteiten:

Arbutus unedo ‘Atlantic‘: Zou volgens sommige bronnen op internet bloeien met roze bloemen. Dit is echter waarschijnlijk niet juist. Geeft bij ons een struik met een losse groeiwijze en witte bloemen, waarbij we tot nu toe nog niet echt grote verschillen hebben kunnen ontdekken met de onbenaamde varianten. ‘Atlantic’ zou volgens diverse beschrijvingen op internet ook opvallen door de typische rood-bruine bast die bij oudere bomen gaat afschilferen, doch wij vragen ons af of dit ook niet een kenmerk is dat voor alle aardbeibomen geldt. Ook wordt wel beschreven dat ‘Atlantic’ zou afwijken doordat de struiken niet hoger worden dan zo’n twee meter. Ook daarvan kun je jezelf afvragen of dat niet voor de meeste aardbeibomen geldt….
We hebben ‘Atlantic’ in het voorjaar van 2021 uit onze collectie verwijderd omdat we de losse groeiwijze te veel vonden verschillen van de fraaiere / compactere  struiken van ‘Rubra’ en ‘Quercifolia’ die er vlak naast stonden.

Arbutus unedo ‘Rubra‘: Roodbloeiende aardbeiboom. Zou rond 1835 in het wild zijn ontdekt door de Ierse botanicus Mackay op Red Slate nabij Glengariff, in het zuiden van Ierland. Een dergelijke vorm was zo’n 50 jaar daarvoor (in 1789) echter al beschreven door Aiton. Mogelijk dat er in de loop der tijd meer vormen met rode bloemen zijn gevonden.
Geeft bij ons tot nu toe een struik met een wat compacte tamelijk opgerichte groeiwijze met roze-rode bloemen. De struik heeft een goede vruchtbaarheid. Door de roze-rode bloemen erg fraai en naar onze mening een echte verbetering van de wilde vorm. Zonder enige twijfel de fraaiste in onze collectie !

 

Arbutus unedo ‘Quercifolia‘: Eikbladige aardbeiboom. De bladeren hebben namelijk een typische karteling, waardoor de bladeren enigszins lijken op eikenblad. Geeft bij ons tot nu toe een behoorlijk compacte struik met een opgerichte groeiwijze. De struik bloeide bij ons pas in het najaar van 2016 (met witte bloemen), derhalve pas 4 jaar nadat we deze in bezit kregen. De struik blijkt echter vervolgens niet elk jaar opnieuw te bloeien. We kunnen dus wel vaststellen dat ‘Quercifolia’ met name voor de bladeren is bedoeld (en niet zozeer voor de bloemen en vruchten).