Kenmerken en teelt

De pawpaw is een langzaam groeiende bladverliezende boom of struik die na verloop van jaren 3 tot 6 m hoog kan worden. De boom is in rusttoestand volledig winterhard (tot -25 à -30 ºC). Zelfs jonge bomen in FruitLent doorstonden de strengere winters van 2009, 2010 en 2011 moeiteloos.

De pawpaw verdraagt goed volle zon, maar ook enige schaduw wordt goed verdragen. Het is aan te bevelen om jonge bomen die net zijn geplant de eerste twee jaar te beschermen tegen de volle zon. Pawpaw bomen verdragen het verplanten niet erg goed. Ze kunnen moeite hebben om op de nieuwe plek opnieuw aan de groei te komen. Daarom is het noodzakelijk uitsluitend bomen te planten met grote kluit, of beter nog: bomen die zijn opgegroeid in containers. Een plantafstand van 4 à 4½ meter tussen de rijen en 2 à 2½ meter binnen de rijen wordt wel gebruikt in experimentele commerciële beplantingen. De boom houdt van een vochtige, vruchtbare en goed doorwortelbare licht zure tot neutrale bodem.

Bomen die in de volle zon groeien hebben een fraaie smalle pirimidale vorm en zijn vanaf de grond vertakt en dicht bebladerd. Bomen die in de schaduw groeien hebben een horizontale bladstand en zijn licht vertakt, waarbij de vertakking hoger boven de grond begint.

Het glanzende donkergroene, langwerpige blad wordt 15 cm lang en geeft de boom -samen met de pirimidale boomvorm- een tropisch aanzicht. De bladeren zijn door hun grootte nogal windgevoelig, waardoor een windluwe plaats op prijs wordt gesteld. Het uitlopen van de bladeren begint pas eind mei, na de bloei. Het merkwaardige is dat de scheuten uitlopen met de groeitoppen naar beneden; het lijkt als het ware of de jonge scheutjes omgekeerd in de knoppen zitten. De bladeren verkleuren in de herfst mooi geel voordat ze afvallen.

Als gevolg van de fraaie pirimidale boomvorm en de mooie herfstkleuren, heeft de pawpaw naast de fruitteeltkundige waarde ook zeker een hoge sierwaarde en zal daarom ook in de siertuin of in een park niet misstaan. De bomen behoeven slechts zeer weinig te worden gesnoeid.
In FruitLent is ons gebleken dat de takken van de boom gedurende de zomer gevoelig zijn voor breuk, indien heftige wind en regen met elkaar gepaard gaan. Door de grote bladeren vangen deze immers veel regen op waardoor de takken door dit extra gewicht bij gelijktijdige heftige wind kunnen breken.

De vrucht van de pawpaw is gewoonlijk 5 tot 15 cm lang, 3 tot 10 cm dik en is aardappelvormig. Ze lijken qua uiterlijk een beetje op een mango. Het gemiddeld vruchtgewicht van de betere gecultiveerde rassen bedraagt gewoonlijk zo'n 125 à 250 gram, mede afhankelijk van het ras. Het gaat hier om het gemiddeld vruchtgewicht; de vruchten kunnen onderling vrij grote verschillen vertonen in vruchtgewicht. Ook kunnen de vruchten onderling verschillen qua vorm.

De vruchten rijpen in Nederland in de maand oktober, doch rijpen niet allemaal tegelijk. Daardoor is regelmatig doorplukken noodzakelijk. Alhoewel de boom enige schaduw verdraagt, is het voor de kwaliteit en het afrijpen van de vruchten noodzakelijk dat de boom op een beschutte plek in de volle zon wordt geplant.

Het vruchtvlees is cremewit tot gelig van kleur en heeft een consistentie die vergelijkbaar is met het vruchtvlees van een avocado. In het vruchtvlees zijn twee rijen met niet eetbare vrij grote bruinzwart gekleurde boonvormige zaden aanwezig; de hoeveelheid zaden varieert per ras (zo'n 5 tot 10% van het totale verse vruchtgewicht). Het vruchtvlees smaakt zoet en heeft een complexe tropische smaak die afwijkt van alle andere fruitgewassen die in onze gematigde streken groeien. Het aroma doet denken aan banaan / mango / meloen / ananas / vanille en laat zich dus moeilijk precies duiden. Tijdens het afrijpen wordt het vruchtvlees zacht en verkleurt de schil van groen naar licht geelgroen. Dit is echter niet altijd goed te zien, waardoor het zacht worden van het vruchtvlees de beste rijpingsindicator is. De rijpe vruchten verspreiden een nadrukkelijke en fruitige geur. De geur wordt niet door iedereen op prijs gesteld. De vruchten zijn rijk aan mineralen, vitamine-C en vitamine-A. De vruchten worden gebruikt voor verse consumptie of voor het maken van desserts (zoals pawpaw-ijs). Het vruchtvlees kan ook worden ingevroren voor later gebruik.
De schil is kwetsbaar en kan snel lelijke bruine plekken gaan vertonen. Voorzichtig oogsten is derhalve noodzakelijk. De schil wordt niet gegeten. De vrucht wordt dus eerst geschild, of uitgelepeld als een kiwi. De houdbaarheid bij kamertemperatuur is beperkt, namelijk slechts 2 à 3 dagen: de aanwezige vruchtzuren breken snel af en de smaak wordt daardoor al snel erg zoet, het vruchtvlees zacht en overrijp.
Voor bewaring kunnen alleen vruchten worden gebruikt die nog niet te zacht zijn geworden en bovendien moeten deze vruchten na het oogsten zo snel mogelijk te worden gekoeld. Gekoeld tot 4 à 7 graden Celcius kunnen de vruchten dan tot 3 weken bewaard worden.

Sommige personen schijnen allergisch te kunnen reageren op de vruchten van de pawpaw, net zoals bepaalde personen ook allergisch zijn voor aardbeien of kiwi's.

De pawpaw kan worden vermeerderd door zaaien. De zaailing-bomen hebben echter niet dezelfde kenmerken als de moederboom en het kan bovendien vele jaren duren voordat gezaaide exemplaren vruchten gaan dragen. Voor de instandhouding van een ras moeten zaailingen derhalve worden geënt met hout van een benaamd ras. Aangezien het slagingspercentage van de entingen laag is, en aangezien de bomen langzaam groeien en daarnaast bij voorkeur in een container moeten worden opgekweekt, is het plantmateriaal behoorlijk kostbaar. Zaailingbomen zijn aanzienlijk goedkoper, doch niet aan te bevelen, tenzij alleen de sierwaarde van belang is.

Geënte bomen kunnen al na 2 à 3 jaar na het planten voor het eerst gaan bloeien. Vaak komen de bomen echter pas na 4 tot 6 jaar daadwerkelijk in productie. Bij gezaaide bomen kan dit nog langer duren.

Er zijn geen ernstige ziekteproblemen in de teelt van pawpaw. Wel wordt in buitenlandse beplantingen soms gerapporteerd dat er bij een klein percentage van de bomen op latere leeftijd sprake kan zijn van boomsterfte zonder aanwijsbare oorzaak. Geënte bomen zouden hier meer last van hebben dan gezaaide bomen, hetgeen dus doet vermoeden dat incompatibilieit tussen de zaailingonderstam en de ent aan de orde zou kunnen zijn. Daarom wordt wel gesuggereerd om voor het enten van een bepaald ras zaailingen van hetzelfde ras te gebruiken, zodat de genetische afstand tussen de onderstam en de ent zo klein mogelijk is.

Bestuiving door aasvliegen ?!

De donkerbruine bloemknoppen ontwikkelen op de bladvoet van de bladeren van het vorige jaar. Deze bloemknoppen lopen tussen maart en mei uit tot fraaie bruinpaarse fluweelachtige bloemen met een diameter van ongeveer 4 à 6 cm. Doordat de bloemen in deze periode verschijnen, zijn ze gevoelig voor nachtvorst. De bloemen bloeien niet allemaal tegelijk, waardoor de totale bloeiperiode wel zo'n 3 tot 4 weken kan beslaan.

De bloemen bestaan uit 6 purperen kroonbladeren waarvan de 3 binnenste klein en rechtopstaand zijn en met de 3 grote omliggende een tulpachtige krans vormen.  De 3 kelkblaadjes zijn roodbruin en behaard. Elke bloem bevat meer vruchtbeginselen, hetgeen verklaart dat uit één bloem meer vruchten kunnen groeien die vervolgens als een cluster bij elkaar hangen. De vruchten binnen één cluster hoeven niet gelijktijdig af te rijpen.

De meeste rassen zijn niet zelfbestuivend, waardoor er op korte afstand van elkaar derhalve minimaal twee (niet aan elkaar verwante) bomen moeten worden geplant. Er zijn slechts twee rassen bekend die (geheel of gedeeltelijk) zelfbestuivend zouden zijn. Aangezien de pawpaw echter echter protogynisch bloeit, wat wil zeggen dat de stamper eerder rijpt dan de meeldraden, is zelfbestuiving binnen één bloem ook bij de zelfbestuivende rassen niet mogelijk.

De bloemen van de pawpaw worden niet door bijen of hommels bezocht, zoals bij de meeste fruitgewassen het geval is, doch door aasinsecten. Dit komt omdat de bloemen de geur van rottend vlees verspreiden, waardoor aasinsecten (voornamelijk enkele soorten vliegen en kevers) zich aangetrokken voelen. De geur is natuurlijk niet zo sterk dat u daar in de tuin zelf last van zult hebben.

Indien natuurlijke bestuiving inadequaat is, worden in de Verenigde Staten soms stukjes slachtafval of door verkeer aangereden dieren tussen de bomen opgehangen om aasvliegen aan te trekken en te verspreiden. In Nederland is voldoende natuurlijke bestuiving door aasvliegen niet waarschijnlijk. Door de relatief grote bloemen is handmatige bestuiving van de pawpaw-bloemen echter niet moeilijk en goed uit te voeren bij een beperkt aantal bomen in een hobbytuin.

Commerciële aspecten

Eén van de eerste beschrijvingen van de pawpaw is afkomstig van Hernando de Soto (±1497-1542), een Spaanse conquistador die in het zuidoosten van de huidige Verenigde Staten zocht naar rijkdommen. Hij beschreef na zijn expeditie in 1540 hoe de Indiaanse bevolking deze boom gebruikte voor zijn vruchten.

Alhoewel er in de 19-de en 20-ste eeuw bomen in Europa werden geïntroduceerd, verkreeg de boom nooit een grote bekendheid en bleef deze in de vergeethoek zitten.

Wereldwijd bestaan slechts enkele tientallen rassen pawpaw, welke rassen vrijwel allemaal in het wild zijn geselecteerd. Hieruit blijkt al dat er van enige doelgerichte veredeling ter verbetering van het rassenassortiment nog geen sprake was en dat het gewas commercieel nog in de kinderschoenen staat.

Ondanks de volledige winterhardheid is de pawpaw ook in Nederland nog steeds een volslagen onbekend fruitgewas. Ook in veel andere landen heeft de pawpaw geen grote bekendheid.

Daarom stichtte de Amerikaan Neal Peterson in 1988 “The Papaw Federation” (PPF) met als bedoeling iedereen te laten kennismaken met de grotendeels onbekende vrucht. De PPF doet promotie en voorlichting en steunt onderzoek naar de toepassingsmogelijkheden van de pawpaw.

Neal Peterson behaalde aan de West Virginia University een mastertitel in plantenveredeling en hij verkoopt nu vanuit zijn pawpaw-kwekerij in Harpers Ferry (West Virginia) plantmateriaal van enkele nieuwe rassen die door hemzelf zijn ontwikkeld. Deze rassen zijn geïntroduceerd met een naam die verwijst naar Amerikaanse rivieren: 'Allegheny', 'Potomac', 'Rappahannock', 'Shenandoah', 'Susquehanna' en 'Wabash'. Dit zijn derhalve de eerste pawpaw-rassen die door doelgerichte veredeling tot stand zijn gekomen.

Op de Kentucky State University loopt een onderzoeksprogramme naar de fruitteeltkundige aspecten en de gebruiksmogelijkheden van de pawpaw.

In Europa wordt de pawpaw bestudeerd aan de tuinbouwafdeling van de University of Florence, in samenwerking met de Italiaanse fruitteler Domenico Montanari uit Faenza (Emilia-Romagna), die op dit moment de grootste pawpaw-boomgaard en rassencollectie van Italië bezit. Montanari beooordeelde diverse uit Amerika afkomstige rassen en voerde zelf ook selecties uit binnen zaailingpopulaties. Eén van zijn selecties was dermate veelbelovend dat deze inmiddels als ras op de markt is gebracht. Dit is daarmee waarschijnlijk het eerste ras van Europese bodem die bovendien door gericht selectiewerk is ontstaan. Ook op de University of Florence worden op dit moment diverse door kruising verkregen selecties beoordeeld op fruitteeltkundige eigenschappen (zoals vruchtvorm, homogeniteit, houdbaarheid, productiviteit, alsmede de consistentie van al deze eigenschappen van jaar tot jaar).

Ook in Duitsland is onderzoek naar de pawpaw uitgevoerd (Stutel der Bayerischen Landesanstalt für Weinbau und Gartenbau Würzburg / Veitshöchheim).

De productiecapaciteit van de beste productieve rassen bij een niet te ruime plantafstand bedraagt zo'n 10.000 tot 17.000 kg per hectare. Bij de minder productieve rassen blijft de productie steken op 5.000 tot 10.000 kg per hectare.

Commerciële beperkingen zijn toe nu toe:
- de beperkte houdbaarheid van de vruchten;
- onvoldoende uniformiteit tussen de vruchten, waardoor een universele verpakking bemoeilijkt wordt;
- te lage productiviteit door slechte bestuiving;
- de relatief hoge kosten van het plantmateriaal;
- de langere aanloopperiode om een aanplant in volle productie te krijgen.

Door de genoemde beperkingen zal de pawpaw waarschijnlijk een exotisch nicheproduct blijven.

Gezondheidsaspecten

Behalve als fruitboom en als sierboom, heeft de pawpaw mogelijk nog andere perspectieven. In (delen van) de boom werden namelijk diverse bioactieve componenten gevonden die mogelijk nuttig kunnen zijn voor bepaalde toepassingen.

De schors en de zaden bevatten hoge gehalten aan acetogeninen, componenten die giftig zijn voor bepaalde insecten en veel schimmels, waardoor deze stoffen mogelijk gebruikt kunnen worden voor de ontwikkeling van gewasbeschermingsmiddelen. Enkele van deze stoffen hebben tevens potentie als anticarcinogenen.

Momenteel loopt aan de Purdue University onder leiding van McLaughlin, Pomper en Layne een onderzoek naar componenten waarmee succes is geboekt in het gevecht tegen resistente kankers.  Deze componenten laten bij voorkeur drugsresistente kankers afsterven. De componenten zorgen ervoor dat de mechanismen van kankercellen om energie te produceren stil vallen waardoor deze afsterven. Het verschil tussen een normale kankercel en de drugsresistente cel bestaat erin dat deze laatste over een pompmechanisme beschikt om antikanker-agenten uit de cel te verwijderen voordat deze de cel kunnen doden. Deze pompen worden P-glycoproteïne pompen genoemd, naar het proteïne waaruit ze zijn opgebouwd. Momenteel werden reeds een 40-tal componenten ontdekt met anticarcinogele werking waaronder een serie “Annonaceous acetogenins” genaamd, die vooral kankercellen met het pompmechanisme doen afsterven. Hoewel verder onderzoek nodig is blijken deze componenten veelbelovend in de strijd tegen drugsresistente kankers. Meer over het voorgaande is te vinden op PawPawResearch.com.

Omschrijving collectie FruitLent

In FruitLent zijn in het voorjaar van 2008 vier verschillende geënte pawpaw bomen aangeplant. Als onderlinge plantafstand is 2,25 meter gehanteerd. Er is een windluwe plek uitgekozen, door ze op een afstand van 4 meter uit de zijkant van de hobbykas uit te planten. Bij de bomen is druppelbevloeiing aanwezig met een capaciteit van 3 liter per uur.

De aanplant bestaat uit de volgende vier rassen:

Overleese

Wordt ook wel gespeld als 'Overlese' of 'Overlees'.

Dit ras werd in 1950 in Rushville, Indiana (Verenigde Staten) in het wild geselecteerd door de heer W.B. Ward.

De tamelijk grote vruchten hebben geel vruchtvlees met minder doch grotere zaden. Zeer goede smaak. 'Overleese' rijpt mogelijk ongeveer een week eerder dan de andere hier genoemde rassen. Niet zelfbestuivend.

De boom is in het voorjaar van 2008 in FruitLent geplant als kluitplant. In het voorjaar van 2011 bloeide de boom voor het eerst rijkelijk. Ook de vruchtzetting was aanvankelijk rijkelijk, doch de meeste vruchten vielen na de vruchtzetting weer af, waardoor in het najaar van 2011 slechts één vrucht werd geoogst. Deze vrucht rijpte relatief vroeg (al in september) en had een gewicht van ongeveer 200 gram.

De bovenstaande foto's zijn gemaakt tijdens het bezoek aan de pawpaw-boomgaard van Domenico Montanari in Faenza (Emilia-Romagna, Italië). Zie onder Agenda & Nieuws.

Prima 1216

Ook kortweg bekend als 'Prima'.

Dit ras is geselecteerd door de Italiaanse fruitteler Domenico Montanari uit Faenza (Emilia-Romagna), die op dit moment de grootste pawpaw-boomgaard en rassencollectie van Italië bezit. Montanari beoordeelde diverse uit Amerika afkomstige rassen en voerde zelf ook selecties uit binnen zaailingpopulaties. De selectie met de werknaam 'Montenari 1216' was dermate veelbelovend dat deze inmiddels op de markt is gebracht onder de naam 'Prima 1216'. Dit is daarmee het eerste ras van Europese bodem die bovendien door gericht selectiewerk is ontstaan.

Uit een rassenproef van de University of Florence kwam 'Prima 1216' als één van de betere rassen naar voren. Het ras is ten opzichte van andere rassen zeer productief en draagt grote vruchten. Het ras wordt bovendien gerapporteerd als zelfbestuivend.

De boom is in het voorjaar van 2008 in FruitLent geplant als kluitplant. In het voorjaar van 2010 gaf deze boom voor het eerst enkele bloemen, doch echter nog geen vruchten. In het voorjaar van 2011 bloeide de boom voor het eerst rijkelijk en resulteerde eind oktober / begin november in een goede oogst van ruim 3 kilogram, met een gemiddeld vruchtgewicht van 220 gram (grootste vrucht 366 gram, kleinste vrucht 144 gram).

Drie van de bovenstaande foto's zijn gemaakt tijdens het bezoek aan de pawpaw-boomgaard van Domenico Montanari in Faenza (Emilia-Romagna, Italië). Zie onder Agenda & Nieuws.

Sunflower

Dit ras werd in 1970 in Chanute, Kansas (Verenigde Staten), in het wild geselecteerd door de heer Milo Gibson.

De grote vruchten hebben een geelgroene huid, botergeel vruchtvlees en weinig zaden. Goede smaak. Het ras wordt gerapporteerd als geheel of gedeeltelijk zelfbestuivend.

De boom is in het voorjaar van 2008 in FruitLent geplant als kluitplant, doch vertoonde een slechte hergroei. Daardoor is in het najaar van 2008 een nieuwe boom geplant die als containerplant was opgekweekt. In het voorjaar van 2009 gaf deze boom voor het eerst twee bloemen, doch de boom zette nog geen vruchten. Vervolgens is de boom in de zomer van 2010 gedeeltelijk afgewaaid. Daardoor is besloten om in het najaar van 2010 een nieuwe boom op dezelfde plek uit te planten. Dit is dus de derde 'Sunflower' boom die in relatief korte tijd werd aangeplant op dezelfde plaats !

De bovenstaande foto is gemaakt tijdens het bezoek aan de pawpaw-boomgaard van Domenico Montanari in Faenza (Emilia-Romagna, Italië). Zie onder Agenda & Nieuws.

Wilt u ook pawpaw's in uw eigen tuin telen ?

Wij kunnen u mogelijk verder helpen. Kijk onder PLANTMATERIAAL & ZADEN BESTELLEN voor meer informatie.