'Ambrosia ® Grande' is een nieuw vrouwelijk ras waarvan het plantmateriaal sinds 2008 onder deze naam wordt verkocht door Häberli Obst- und Beerenzentrum AG te Neukirch-Egnach in Zwitserland. Het ras is geselecteerd uit een zaailingpopulatie waarvan de zaden afkomstig waren van een grootvruchtige groene kiwibes uit Trentino (Italië).

Het ras 'Ambrosia ® Grande' moet niet worden verward met het oudere ras 'Ambrosia' ®. De vruchten van 'Ambrosia ® Grande' rijpen vroeger dan die van de oudere 'Ambrosia' ® en kunnen bovendien aan de zonzijde een kleine rode blos hebben.
(er wordt overigens wel beweerd dat het oudere ras 'Ambrosia' ® dezelfde zou zijn als het Italiaanse ras 'Jumbo Verde' en dat deze mogelijk ook dezelfde zou zijn als het ras dat vaak onder de (mogelijk foutieve) naam 'Ananasnaya' in de handel is)

Van alle kiwibessen zou 'Ambrosia ® Grande' de grootste vruchten dragen. De vruchten zouden tot 5 cm lang worden.

De plant die wij in het voorjaar van 2008 in FruitLent hebben geplant kwam in 2010 in productie en blijkt productief, waarbij de bloemen in trosjes van 1 tot 3 stuks komen. De vruchtjes rijpen relatief vroeg, al vanaf medio september. De vruchtjes zijn groen van kleur en hebben groen vruchtvlees met een zoete aromatische smaak en halen een suikergehalte van 20% tot 22% Brix.
De vruchtjes werden in 2010 bij lange na niet zo groot als in de beschrijving van Häberli Obst- und Beerenzentrum AG is aangegeven. De grootste vruchten hadden in 2010 bij ons een lengte van 2½ à 3 cm en een breedte van 2 à 2½ cm en wogen gemiddeld zo'n 5½ gram per stuk (waarbij de grootste exemplaren circa 9 gram wogen). Hierdoor twijfelden we aanvankelijk of onze plant wel een 'Ambrosia ® Grande' was. De plant hing in 2011 echter minder vol en en de vruchtjes werden toen aanzienlijk groter. Op dat moment bleek dat de plant inderdaad in staat is om (verhoudingsgewijs) zeer grote vruchten te produceren: gemiddeld 12½ gram. De grootste vruchten werden 18 gram zwaar en hadden een lengte van 3,8 cm en een diameter van 3,1 cm. Dit is overigens nog steeds kleiner dan de beschrijving van Häberli, doch veel groter dan van alle andere rassen in de collectie van FruitLent.

Waarschijnlijk is onze plant dus toch een 'Ambrosia ® Grande', doch is de vruchtgrootte (begrijpelijkerwijs) mede afhankelijk van de mate van vruchtdracht van de plant.

Dit vrouwelijke ras is in de eerste helft van de jaren '90 op de markt gebracht door Häberli Obst- und Beerenzentrum AG te Neukirch-Egnach in Zwitserland, doch het ras komt van origine mogelijk uit Italië.

Het ras wordt gewoonlijk niet onder de werkelijke naam 'Amdue' verkocht, doch onder de naam 'Maki'. Daarbij wordt bovendien de suggestie gewekt dat 'Maki' een geregistreerde merknaam (®) is. Voor zover wij dat hebben kunnen nagaan, is de naam 'Maki' echter niet merkenrechtelijk beschermd.
Omdat het ras toch voornamelijk onder de naam 'Maki' bekend is geworden, gebruiken we hierna deze naam, alhoewel 'Amdue' dus eigenlijk correcter zou zijn.

'Maki' is een zeer productief ras waarvan de bloemen in trosjes van 1 tot 3 stuks komen. De vruchtjes beginnen wat later te rijpen: de eerste vruchtjes rijpen pas vanaf eind september. De vruchtjes zijn 2 tot 3 cm groot en hebben een zeer fraaie rode blos. Dit is op de onderstaande foto's goed te zien. Het gemiddeld vruchtgewicht bedraagt zo'n 5 gram, waarbij de grootste vruchtjes circa 6½ gram wegen. Alhoewel de vruchtjes aan de buitenkant dus een fraaie rode kleur hebben, is het vruchtvlees van binnen gewoon groen van kleur. Het vruchtvlees heeft een zeer zoete aromatische smaak. Ze halen een suikergehalte van circa 25% Brix.

De plant is in het voorjaar van 2008 in FruitLent aangeplant en heeft in 2010 voor het eerst vruchten gedragen.

Dit vrouwelijke ras is ontstaan uit een kruising tussen het ras 'Issaï' en Actinidia kolomikta. Deze kruising werd gemaakt door Werner Merkel, een verzamelaar van Actinidia-soorten en rassen in Chemnitz (Oost-Duitsland). Uit deze kruising werden door hem ongeveer 100 planten beoordeeld, waarvan er 6 bruikbaar bleken te zijn. De selectie met de aanduiding 'M1' werd vervolgens omstreeks 2004 door Sämann Baumschulen in Bautzen (Duitsland) onder de naam 'Julia' op de markt gebracht. Tegelijkertijd werd uit dezelfde kruising het mannelijke ras 'Romeo' geïntroduceerd. Voor de rassen 'Romeo' en 'Julia' wordt ook wel de aanduiding "Sachsenkiwi" gebruikt, als tegenhanger van de "Bayern-kiwi".

Gelet op de bovenstaande afstamming gaat het in het geval van 'Julia' derhalve niet om een zuivere Actinidia arguta, maar om een soortkruising. De moeder 'Issaï' is zelf ook een soortkruising tussen Actinidia arguta en Actinidia polygama, zodat 'Julia' dus een complexe afstamming heeft waarbij 50% van het erfelijk materiaal afkomstig is van Actinidia kolomikta, 25% van Actinidia polygama en 25% van Actinidia arguta.

Door de bovenomschreven afstamming is de groei wat minder krachtig dan van de zuivere Actinidia arguta. Ook zijn de vruchtjes duidelijk kleiner, doch de planten zijn wel uitermate vruchtbaar en zijn niet gevoelig voor beurtjaren.

De bloemen van 'Julia' komen in trosjes van 1 tot 12 stuks (meestal 4 à 7) en komen enkele dagen later in volle bloei dan die van de andere rassen. Hier moet rekening mee worden gehouden met het aanplanten van een geschikte mannelijke bestuiver. De eerste vruchtjes rijpen vanaf eind september, waarmee de oogst iets later in het seizoen aanvangt dan van sommige andere vrouwelijke rassen. De donkergroen gekleurde vruchtjes hangen in kleine trosjes aan de plant en kunnen ook op die wijze geoogst worden. Binnen de trosjes is behoorlijke variatie aanwezig in de grootte van de vruchtjes. De eerste vruchtjes in de trosjes wegen zo'n 5 gram, terwijl de laatste vruchtjes in de trosjes slechts zo'n 1½ gram wegen. Gemiddeld komt het vruchtgewicht op een kleine 3 gram, waarmee de vruchtjes dus kleiner zijn dan die van de andere kiwibesrassen en bovendien meer variatie laten zien in hun onderlinge grootte. Ondanks dat de vruchtjes gemiddeld kleiner zijn, is het oogsten verhoudingsgewijs toch vrij eenvoudig, doordat deze met complete trosjes tegelijk worden geoogst. Hierdoor krijgt het geoogste product ook een wat andere uitstraling dan van de andere rassen. Naar onze voorlopige ervaringen hebben de vruchtjes minder cosmetische beschadigingen (verkurking en schuurschade) dan die van veel andere vrouwelijke rassen.

De vruchtjes hebben een uitermate goede en zeer aromatische smaak met een uitgebalanceerde verhouding tussen zoet-zuur. Het vitamine-C gehalte is zeer hoog (meer dan 500 mg per 100 gram !). Ze halen een suikergehalte van bijna 25% Brix. Alhoewel alle kiwibessen in het rijpe stadium voortreffelijk smaken, hebben we toch de indruk dat 'Julia' qua smaak nog net iets boven de andere rassen uitsteekt, waarbij het aroma nadrukkelijk opvalt. De zeer goede smaak en het zeer hoge vitamine-C gehalte zijn eigenschappen die herinneren aan de kruisingsouder Actinidia kolomikta.

De planten van 'Julia' beginnen vaak al in het tweede jaar na het uitplanten te bloeien, dit is derhalve sneller dan gewoonlijk het geval is bij andere zuivere Actinidia arguta-rassen. Deze eigenschap is geërfd van 'Issaï' en Actinidia kolomikta.

Ondanks dat de vruchtjes van 'Julia' klein zijn, is dit een ras waar we toch erg positief over zijn vanwege de overige gunstige eigenschappen. De eigenschap van de kleinere vruchtjes wordt gecompenseerd doordat de vruchtjes in trossen kunnen worden geoogst. Alle positieve eigenschappen van 'Julia' zijn meer mensen opgevallen, want dit ras is inmiddels gebruikt als kruisingsouder bij de ontwikkeling van weer nieuwe rassen, waar we de komende jaren mogelijk nog wel wat van gaan horen.

In FruitLent is in het voorjaar van 2008 een plant van 'Julia' aangeplant. Deze droeg reeds in 2009 voor het eerst enkele vruchtjes en kwam in 2010 in volle productie.

Dit is een vrouwelijk ras welke door de Nieuwzeelandse hobby-veredelaar Kenneth James Nobbs (1909-?) werd geselecteerd. Ken J. Nobbs was missionaris in Sudan en woonde op latere leeftijd in Te Kauwhata, op het noordereiland van Nieuw-Zeeland. Hij schreef diverse boeken en was gepassioneerd plantenliefhebber. Op een stuk grond dat hij pachtte van de Nieuwzeelandse spoorwegen, begon hij met het veredelen van rozen. Daarom werd dit stuk grond "The Rosery" genoemd. Ken J. Nobbs was ook mede-oprichter van "Heritage Roses New Zealand". Later begon hij ook met het verzamelen en kruisen van Actinidia-soorten. Voornamelijk maakte hij kruisingen met Actinidia melanandra vanwege de rode schil en het rode vruchtvlees. Uit de kruising tussen Actinidia arguta var. cordifolia en Actinidia melanandra introduceerde hij twee rassen, namelijk 'Red Princess' en 'Ken's Red'.

De bloemen van 'Ken's Red' zijn gewoonlijk alleenstaand en bloeien iets vroeger dan van de meeste andere vrouwelijke rassen. De gelijkmatig gevormde relatief grote iets langwerpige vruchten hebben aan het ondereinde een puntje. De vruchten hebben een gemiddeld vruchtgewicht van 6,75 tot 8 gram, waarbij de grootste vruchtjes circa 10 gram wegen en 3 cm lang en 2½ cm breed worden.
Alhoewel 'Ken's Red' bekend staat om z'n paarsrood gekeurde vruchtjes, zowel van binnen als van buiten, is de mate van roodkleuring sterk afhankelijk van de omstandigheden. De mate van roodkleuring kan namelijk variëren al naar gelang het jaar, de standplaats of de locatie (op de wereld) waar de plant groeit.

Door deze variatie, hebben de vruchtjes van 'Ken's Red' aan de buitenzijde een grijsgroene tot paarsrode kleur. En het vruchtvlees varieert, al naar gelang de omstandigheden, van groen (met alleen een rode verkleuring rondom de zaden) tot geheel rood.

De eerste vruchten van 'Ken's Red' rijpen vanaf medio tot eind september. Daarmee is 'Ken's Red' binnen de collectie van FruitLent het vroegst rijpende ras. Rijpe vruchten vallen gemakkelijk van de plant. De vruchten hebben een zoete aromatische smaak. Door het (geheel of gedeeltelijk) rood gekleurde vruchtvlees mag worden aangenomen dat de vruchten van 'Ken's Red' extra gezond zijn vanwege de aanwezigheid van een extra hoog gehalte aan polyfenolen.

Wat opvalt bij de planten is dat de jonge scheuten eveneens een paarse kleur hebben. En als de planten in het voorjaar uit de winterrust komen, blijkt dat ook de uitlopende knoppen een roodachtige kleur hebben; de uitlopende knoppen bij de andere rassen zijn groen van kleur.
Gedurende het voorjaar en de zomer hebben de bladeren van 'Ken's Red' de neiging om iets slap te gaan hangen. Hierdoor lijkt het net alsof de planten last hebben van droogte; het gaat echter om een eigenschap van het ras. Door deze eigenschap hebben de planten van 'Ken's Red' een minder hoge sierwaarde dan de planten van andere rassen.

De plant is in het voorjaar van 2008 in FruitLent aangeplant en heeft in 2010 voor het eerst vruchten gedragen. In het eerste draagjaar was de plant echter nog maar ten dele vruchtbaar. In het opvolgende jaar was de plant wel volledig vruchtbaar. De vruchtbaarheid van 'Ken's Red' treedt dus mogelijk iets later in dan sommige andere vrouwelijke rassen.

Het ras 'Weiki', ook wel "Bayern-kiwi" of "Weihenstephaner kiwi" genoemd, is een vrouwelijk ras dat in Duitsland werd geselecteerd aan de toenmalige leerstoel voor fruitteelt aan de TU München-Weihenstephan (thans: Fachgebiet Obstbau des Wissenschaftszentrums Weihenstephan für Ernährung, Landnutzung und Umwelt). Het ras is sinds 1986 beschikbaar.

'Weiki' is zeer productief en geeft smakelijke middelgrote groene vruchten met een bruinrode blos, die niet van de struik vallen als ze in oktober zijn gerijpt.

In FruitLent is een selectie van 'Weiki' aangeplant. Deze selectie is door de heer Hermann Schimmelpfeng van het bovengenoemde instituut gevonden tussen zaailingen van de originele 'Weiki'. De selectie droeg aanvankelijk de naam 'Selektion 96', doch draagt nu de naam 'Weiki Plus'. Incidenteel komen we ook wel eens de naam 'Weiki Rouge' tegen; wij nemen vooralsnog aan dat het dan ook gaat om de 'Weiki Plus', doch dat is dus niet zeker.

'Weiki Plus' verschilt van de orginele 'Weiki' door de iets grotere vruchten en de betere roodkleuring. De rode verkleuring van 'Weiki Plus' is dan ook zeer fraai: de vruchtjes hebben namelijk een prachtige helderrode kleur die vrijwel de gehele vrucht beslaat (zie onderstaande foto's). De fraaie helderrode kleur neemt af zodra de vruchtjes rijpen. Alhoewel de vruchtjes aan de buitenkant dus een fraaie rode kleur hebben, is het vruchtvlees van binnen gewoon groen van kleur. Het vruchtvlees heeft een zeer zoete aromatische smaak. De bloemen van 'Weiki Plus' komen in trosjes van 1 tot 3 stuks.

Er bestaat ook een mannelijke vorm van 'Weiki'. Deze wordt wel 'Weiki male' of kortweg 'Weima' genoemd. Bij plantmateriaal dat in Duitsland wordt verkocht staat vaak één mannelijke en één vrouwelijke 'Weiki' in één pot, waarbij echter niet op voorhand duidelijk is welke de mannelijke en welke de vrouwelijke plant betreft. Doordat een mannelijke en een vrouwelijke plant in één pot staan, wordt dit plantgoed van 'Weiki' soms ook wel aangeprezen als "zelfbestuivend", hetgeen dus suggereert alsof 'Weiki' een zelfbestuivend ras is (hetgeen dus niet het geval is). De mannelijke vorm van 'Weiki' kan ook worden gebruikt voor de bestuiving van andere vrouwelijke kiwibessen.

De plant van 'Weiki Plus' is in het voorjaar van 2008 in FruitLent aangeplant en droeg in 2011 voor het eerst vruchten. Hiermee duurde het in vergelijking tot de overige vrouwelijke rassen dus een jaar langer voordat de plant ging dragen. De vruchtbaarheid van 'Weiki Plus' treedt dus mogelijk iets later in dan de meeste andere vrouwelijke rassen.

Toen de plant in FruitLent werd aangeplant, stond in dezelfde pot ook een mannelijke vorm van 'Weiki'; deze is weggesnoeid nadat de mannelijke plant in het voorjaar van 2010 voor het eerst ging bloeien en daarmee duidelijk werd welke van de twee planten de vrouwelijke plant betrof.

Dit mannelijke ras is geselecteerd door van Christian de Kezel in Sint-Amandsberg (Oost-Vlaanderen, België), een bekende verzamelaar van Actinida-soorten en rassen. ‘Manny’ werd door hem geselecteerd uit tien zaailingen, waarvan de zaden in 1985 per post aan hem waren toegezonden door de Nieuwzeelandse hobby-veredelaar Ken Nobbs (zie hierboven bij de beschrijving van het vrouwelijke ras ‘Ken’s Red’).

De zaden waren door Ken Nobbs gewonnen van een vrouwelijke plant van Actinidia arguta var. cordifolia die waarschijnlijk was bestoven door een mannelijke Actinidia melanandra of mogelijk door een mannelijke Actinidia arguta verderop in zijn tuin.
Omdat uitlopende knoppen van ‘Manny’ in het voorjaar rood gekleurd zijn en ook de latere bladeren groen tot roodachtig van kleur zijn, is het zeer waarschijnlijk dat Actinidia melanandra (en niet Actinidia arguta) de vaderplant is geweest. Daarmee heeft 'Manny' precies dezelfde afstamming als het vrouwelijke ras 'Ken's Red'.

Van de tien zaailingen die door Chistian de Kezel uit de toegezonden zaden werden opgekweekt, bleken negen planten mannelijk. Binnen deze negen planten werd er één door hem als beste beoordeeld, vanwege het feit dat deze het rijkst bloeit en een goede aantrekkingskracht heeft op hommels. Aan deze plant werd door Christian de Kezel de naam ‘Manny’ gegeven; deze is echter nooit als officieel ras geïntroduceerd.

De plant van 'Manny' heeft een extra hoge sierwaarde als gevolg van de groen-rode bladeren met rode bladstelen. De planten bloeien tamelijk vroeg.

'Manny ' is in FruitLent niet aanwezig als zelfstandige struik, doch is door middel van spleetenting op 30 mei 2011 geënt op de aanwezige struik van het mannelijke ras 'Romeo'. Het ras ‘Manny’ heeft in FruitLent nog niet gebloeid.

Dit mannelijke ras is ontstaan uit een kruising tussen het ras 'Issaï' en Actinidia kolomikta. Deze kruising werd gemaakt door Werner Merkel, een verzamelaar van Actinidia-soorten en rassen in Chemnitz (Oost-Duitsland). Uit deze kruising werden door hem ongeveer 100 planten beoordeeld. Een vrouwelijke selectie uit deze kruising werd omstreeks 2004 door Sämann Baumschulen in Bautzen (Duitsland) onder de naam 'Julia' op de markt gebracht. Voor de bestuiving van 'Julia' werd deze mannelijke selectie op de markt gebracht, waarbij de toepasselijke naam 'Romeo' werd gebruikt. Voor de rassen 'Romeo' en 'Julia' wordt ook wel de aanduiding "Sachsenkiwi" gebruikt, als tegenhanger van de "Bayern-kiwi".

Gelet op de bovenstaande afstamming gaat het in het geval van 'Romeo' derhalve niet om een zuivere Actinidia arguta, maar om een soortkruising. De moeder 'Issaï' is zelf ook een soortkruising tussen Actinidia arguta en Actinidia polygama, zodat 'Romeo' dus een complexe afstamming heeft waarbij 50% van het erfelijk materiaal afkomstig is van Actinidia kolomikta, 25% van Actinidia polygama en 25% van Actinidia arguta.

Aangezien 'Romeo' uit dezelfde soortkruising is ontstaan als 'Julia', verklaart dit waarom de planten van 'Romeo' wat zwakker groeien dan van de meeste andere rassen. In tegenstelling tot de meeste andere rassen, hebben de bladeren van 'Romeo' nauwelijks rood gekleurde bladstelen. En de planten van 'Romeo' beginnen vaak al in het tweede jaar na het uitplanten te bloeien, dit is derhalve sneller dan bij de zuivere Actinidia arguta-rassen gebruikelijk is. Deze eigenschap is geërfd van 'Issaï'.

Op grond van de naamgeving en de gelijktijdige introductie moet 'Romeo' dus worden gezien als de mannelijke vorm van de Sachsen-kiwi 'Julia'. What's in a name.... (Romeo and Juliet, William Shakespeare).

'Romeo' bloeit net als 'Julia' enkele dagen later dan de andere rassen. De planten van 'Romeo' bloeien zeer uitbundig en de bloemen komen in trosjes van 6 tot 10 stuks (meestal 7 of 8). De bloei is zo uitbundig dat de Duitse veredelaar 'Romeo' tijdens de bloei omschrijft als een "Blütenwolke" (bloemenwolk). Ondanks dat de planten zeer uitbundig bloeien, is inmiddels echter gebleken dat deze helaas niet erg veel bruikbaar stuifmeel leveren. De hybride-oorsprong van het ras zal hiervan waarschijnlijk de oorzaak zijn.

Alhoewel 'Romeo' als mannelijk ras op de markt is gebracht, valt op grond van voorgaande gegevens te betwijfelen of 'Romeo' een goede keuze is als het gaat om het aanplanten van een all-round bestuiver van vrouwelijke kiwibesrassen. Voor 'Romeo' is daarom waarschijnlijk alleen een beperkte rol weggelegd voor de bestuiving van 'Julia', omdat beiden wat later bloeien dan andere rassen. Omdat het stuifmeel van 'Romeo' van matige kwaliteit is, is het aan te bevelen de planten dicht bij elkaar te plaatsen.

De plant van 'Romeo' is in het voorjaar van 2008 in FruitLent aangeplant (uiteraard naast 'Julia') en bloeide reeds in 2009 voor het eerst.